کتاب پژوهشی ایران ونظام بین الملل
جولای 31, 2020
ژئوپلیتیک و سیاست خارجی ایران (چاپ دوم)
جولای 31, 2020
 
 

ژئوپوليتيک نفت وسياست خارجي ايران

معرفي کتاب "ژئوپوليتيک نفت وسياست خارجي ايران"
نويسندگان دکتر جواد اطاعت دانشيار دانشگاه شهيد بهشتي وحميدرضا نصرتي
به منظور معرفي وآشنايي دانشجويان،پژوهشگران وعلاقمندان به حوزه سياست خارجي پيشگفتار کتاب فوق را عينا تقديم خوانندگان مي نماييم.
اگر سياست خارجي را به عنوان يک متغير وابسته در نظر بگيريم، از متغيرهاي مستقل بسياري تاثير مي‌پذيرد. عناصر وعواملي همچون موقعيت جغرافيايي،گفتمان حاکم بر نظام بين‌المللي، باورها، اعتقادات وايستارهاي رهبران حاکم، احزاب و جريانهاي سياسي، گروههاي ذينفوذ و.... بر سياست خارجي واحدهاي سياسي اثر گذارند. ايران نيز از اين قاعده مستثني نيست.
يکي از عناصر وعوامل مهم تأثيرگذار بر سياست خارجي ايران منابع کمياب "نفت وگاز" است.بعد از پيدايي نفت اين متغير آهسته؛ اما پيوسته به عنوان يکي از مولفه‌هاي مهم تأثيرگذار بر اقتصاد،سياست داخلي وسياست خارجي ايران ايفاي نقش کرده است.
در دوره نظام موازنه قوا و نظام دوقطبي وبه طور کلي در عصر حاکميت گفتمان ژئواستراتژيک موقعيت جغرافيايي ايران به عنوان ريملند نظريات ژئوپليتيک عامل ارتباط، اتصال، تعامل و تقابل ايران با نظام بين‌الملل محسوب مي‌گرديد. دراين مقطع زماني متأثر از نظريات قدرت دريائي ماهان، هارتلند مکيندر و مهمتر از آن ريملند اسپايکمن و کمربندهاي شکننده (Shatterbelts) کوهن، جايگاه جغرافيائي ايران به دليل ارتباط و اتصال با درياي آزاد و در اختيار داشتن تنگه استراتژيک هرمز، اتصال با سرزمين قلب از طريق مرزهاي شمالي و قرار گرفتن بين دو قدرت بري (روسيه – شوروي) و بحري (انگلستان – آمريکا) در استراتژي جهاني از اهميت و جايگاه بالائي برخوردار بود. رقابت روسيه و انگلستان در دوره موازنه قوا و آمريکا و شوروي در نظام دو قطبي در خصوص ايران نيز ناشي از جايگاه ژئواستراتژيک اين کشور بود، به گونه‌اي که موقعيت جغرافيائي ايران به عنوان يکي از حلقه‌هاي مهم سياست سد نفوذ (Containment) در استراتژي غرب از اعتبار خاصي برخوردار شد.
با تحول گفتمان ژئواستراتژيک به ژئواکونومي در دهه‌هاي اخير و ايفاي نقش برتر اقتصاد در عرصه مناسبات جهاني، نفت به عنوان خون صنعت مدرن در مقايسه با ساير عوامل قدرت ازجايگاه بالاتري برخوردار شده است.
زماني تأثير اهميت نفت برسياست خارجي ايران مضاعف مي‌شود که بدانيم اين کشور از دو جنبه توليد و مصرف انرژي در کانون توجه و تعاملات بين‌المللي واقع شده است.از طرفي اين کشور در مرکز بيضي انرژي جهاني با 48 درصد ذخاير نفت در خليج فارس و 4/7 درصد در حوزه خزر واقع شده است. از طرفي ايران با 157ميليارد بشکه نفت بعد از عربستان سعودي به عنوان دومين کشورنفت خيز در حوزه خليج‌فارس ودومين توليد کننده نفت اوپک و چهارمين صادر کننده نفت در جهان شناخته شده است. از ديگر سو، سه حوزه بزرگ ذخاير گازي جهان يعني خليج فارس، سيبري غربي و آسياي مرکزي با 8/70 درصدذخاير گازي جهان را بهم ارتباط مي‌دهد. مضافاً اينکه ايران با 18 درصد ذخاير گازي جهان بعد از روسيه دومين جايگاه را به خود اختصاص داده است. از جنبه مصرف انرژي نيز ايران محل اتصال دو حوزه بزرگ مصرف انرژي يعني هند و چين درشرق و اروپا در غرب واقع شده است. اين ويژگي باعث شده است که موقعيت ايران و محيط پيرامونش براي نظام بين‌المللي اهميت مضاعفي پيدا کند.
با اين رهيافت کتاب "ژئوپليتيک نفت وسياست خارجي ايران" ،تقديم دانشجويان و دانش پژوهان علوم سياسي،روابط بين‌الملل، جغرافياي سياسي و ژئوپليتيک و همچنين علاقمندان و دست اندر کاران دستگاه ديپلماسي ايران مي‌شود. اميد آنکه با شناخت واقع بينانه‌اي از جايگاه ايران، امکانات موجود بتواند پشتوانه‌اي براي سياست خارجي به منظور تعامل با نظام بين‌الملل و استفاده از فرصت‌هاي جهاني به منظور تسريع فرايند توسعه پايدار ايران باشد. در اينجا برخود فرض مي‌دانم از مدير محترم نشر علم که زمينه انتشار اين اثر پژوهشي را فراهم آوردند سپاسگزاري کنم. بي‌شک کاستي‌هاي اين اثر مربوط به نويسندگان است.
BUY NOW